Jak wybrać zegar szachowy: praktyczny poradnik

Partia szachów zmienia oblicze, gdy tylko obok szachownicy stanie zegar. Czas staje się zasobem, którym trzeba zarządzać, tak jak figurami: uczysz się nie rozwodzić nad oczywistym ruchem, oszczędzać minuty na momenty krytyczne, a partie „w nieskończoność” znikają. Trzeba jednak wybrać właściwy model. Mechaniczny czy cyfrowy, z przyrostem czy bez, prosty czy programowalny: oto punkty odniesienia, które pomogą dokonać dobrego wyboru.

Do czego służy zegar szachowy?

Zegar szachowy (mówi się też o zegarze do szachów) łączy dwa minutniki w jednej obudowie, po jednym na gracza. Gdy wykonasz swój ruch, naciskasz swój przycisk: Twój czas się zatrzymuje, a czas przeciwnika rusza. Ten, komu czas spadnie do zera, przegrywa partię, z wyjątkami przewidzianymi przez przepisy (na przykład gdy przeciwnik nie ma już dość materiału, by dać mata).

Poza rywalizacją zegar jest świetnym narzędziem treningowym: uczy podejmowania decyzji, radzenia sobie z presją i sprawia, że partie rodzinne są uczciwsze, na przykład przez przyznanie mniej czasu bardziej doświadczonemu graczowi.

Mechaniczny czy elektroniczny?

Zegar mechaniczny

Dwie tarcze ze wskazówkami, mechanizm do nakręcania i mała chorągiewka, która opada, gdy wskazówka dojdzie do pełnej godziny: zegar mechaniczny ma niezaprzeczalny urok. Zna jednak tylko jeden tryb, zwykłe odliczanie, a jego odczyt jest mniej precyzyjny w ostatnich sekundach.

Zegar elektroniczny

Modele cyfrowe wyświetlają czas co do sekundy (czasem do dziesiątej części), pamiętają wybrane tempo gry i przede wszystkim obsługują przyrost oraz opóźnienie, które stały się normą w większości rozgrywek. Do gry w klubie albo po prostu do zmieniania tempa w domu zegar elektroniczny jest dziś najbardziej wszechstronnym wyborem. Dlatego wszystkie zegary z naszej selekcji są cyfrowe.

Przyrost Fischera, opóźnienie Bronsteina: zrozumieć tryby

Tryb	Zasada	Dla kogo?
Zwykłe odliczanie	Każdy gracz ma stały czas na całą partię.	Początki, partie towarzyskie
Przyrost (bonus Fischera)	Po każdym wykonanym ruchu dodawany jest stały czas (na przykład 2 sekundy).	Blitz, szachy szybkie i długie partie w klubie
Opóźnienie Bronsteina	Po każdym ruchu odzyskuje się faktycznie zużyty czas, w granicach ustalonego opóźnienia: nigdy nie można zyskać czasu.	Gracze, którzy chcą unikać końcówek granych „na sekundy”
Opóźnienie proste	Zegar czeka kilka sekund, zanim zacznie odliczać.	Wariant zbliżony do Bronsteina
Byo-yomi	Po upływie czasu głównego każdy ruch trzeba wykonać w ustalonym okresie.	Go i partie japońskie, trening

Przyrost, wymyślony przez Bobby’ego Fischera, głęboko zmienił końcówki partii: ponieważ po każdym ruchu dochodzi kilka sekund, nie trzeba już byle jak przestawiać figur, by uniknąć opadnięcia chorągiewki. Opóźnienie, kojarzone z nazwiskiem Davida Bronsteina, ma ten sam cel, ale nieco inną logikę: chroni spieszącego się gracza, nie pozwalając mu gromadzić czasu.

Tempa gry w ogólnym ujęciu

Tempo zapisuje się często w postaci „minuty + sekundy przyrostu”: 3+2 oznacza 3 minuty na gracza i 2 sekundy dodawane po każdym ruchu. Wyróżnia się z grubsza trzy rodziny:

• Blitz: kilka minut na gracza, do około dziesięciu. Widowiskowy, nerwowy, idealny do zabawy ze znajomymi.
• Szachy szybkie: rzędu 15–30 minut na gracza, często z przyrostem. Dobry kompromis do poważnego treningu w rozsądnym czasie.
• Partia klasyczna: godzina lub więcej na gracza, często z przyrostem lub drugim okresem czasu. To tempo turniejów „długich”.

Dokładne granice między tymi rodzinami są ustalane przez przepisy federacji i mogą się zmieniać: jeśli przygotowujesz się do zawodów, zawsze sprawdź tempo ogłoszone przez organizatora.

Kryteria dobrego wyboru

• Dostępne tryby: bez przyrostu, jeśli grasz wyłącznie w rodzinie, z bonusem i opóźnieniem, jeśli grasz lub zamierzasz grać w klubie.
• Ustawienia wstępne: zegar z zaprogramowanymi tempami oszczędza ręcznego ustawiania wszystkiego przed każdą partią.
• Czytelność: duży wyświetlacz, a nawet pokazywanie dziesiątych części sekundy, ogromnie pomaga w zaciętych końcówkach.
• Przyciski: kołyskowy przycisk lub duże, wyraźne klawisze łatwiej znaleźć, nie spuszczając oczu z szachownicy.
• Zasilanie: sprawdź liczbę baterii i to, czy są dołączone.

Który zegar DGT dla którego gracza?

Na początek: prosty i bezpośredni

DGT 1001 noire oferuje odliczanie czasu i liczenie w górę, bez bonusu i opóźnienia, z dwoma dużymi przyciskami w górnej części. Idealny do odkrywania gry z zegarem w rodzinie. Jeśli chcesz już mieć przyrost, DGT 1002 Bonus dodaje czas po każdym ruchu w równie kompaktowym formacie.

Aby robić postępy w klubie

DGT 1500 bleue obsługuje opóźnienie i bonus, pozwala osobno ustawiać czas każdego gracza i wyświetla dziesiąte części sekundy. DGT 2010, ze swoimi charakterystycznymi niebieskimi przyciskami, oferuje 22 zaprogramowane tempa, bonus Fischera, opóźnienie Bronsteina i byo-yomi.

Dla komfortu odczytu

DGT 2500 wyróżnia się dużym wyświetlaczem 174 × 32 mm, kołyskowym przyciskiem i zaawansowanymi funkcjami: bonus, opóźnienie, wiele okresów i minutnik na ruch.

Najczęstsze pytania