Hoe kiest u een schaakklok: de praktische gids

Een schaakpartij krijgt een ander gezicht zodra er een klok naast het bord staat. Tijd wordt een hulpbron die u moet beheren, net als de stukken: u leert niet te lang over een vanzelfsprekende zet na te denken, minuten te bewaren voor de kritieke momenten, en partijen die eindeloos duren verdwijnen. Dan moet u wel het juiste model kiezen. Mechanisch of digitaal, met of zonder increment, eenvoudig of programmeerbaar: dit zijn de richtlijnen voor de juiste keuze.

Waar dient een schaakklok voor?

Een schaakklok (ook wel klok, chrono of timer genoemd) bevat twee timers in één behuizing, een per speler. Als u uw zet hebt gedaan, drukt u op uw knop: uw tijd stopt en die van de tegenstander gaat lopen. Wie als eerste zonder tijd komt te zitten, verliest de partij, behoudens uitzonderingen in het reglement (bijvoorbeeld als de tegenstander niet genoeg materiaal meer heeft om mat te zetten).

Los van wedstrijden is de klok een geweldig trainingsmiddel: ze leert beslissen, met druk omgaan en maakt partijen in de familie eerlijker, bijvoorbeeld door de meest ervaren speler minder tijd te geven.

Mechanisch of elektronisch?

De mechanische klok

Twee wijzerplaten, een op te winden mechanisme en een klein valvlaggetje dat valt wanneer de wijzer precies het hele uur bereikt: de mechanische klok heeft een onmiskenbare charme. Ze kent echter maar één modus, de eenvoudige tijdtelling, en is in de laatste seconden minder nauwkeurig af te lezen.

De elektronische klok

Digitale modellen tonen de tijd op de seconde nauwkeurig (soms op de tiende), onthouden het gekozen speeltempo en beheren vooral het increment en de vertraging, die bij de meeste wedstrijden de norm zijn geworden. Om in de club te spelen, of gewoon om thuis het speeltempo te variëren, is een elektronische klok tegenwoordig de meest veelzijdige keuze. Daarom zijn alle klokken in onze selectie digitaal.

Fischer-increment, Bronstein-vertraging: de modi begrijpen

Modus	Principe	Voor wie?
Eenvoudige tijdtelling	Elke speler heeft een vaste tijd voor de hele partij.	Kennismaking, vriendschappelijke partijen
Increment (Fischer-bonus)	Na elke gedane zet wordt een vaste tijd toegevoegd (bijvoorbeeld 2 seconden).	Blitz, rapid en lange partijen in de club
Bronstein-vertraging	Na elke zet krijgt u de daadwerkelijk gebruikte tijd terug, binnen een vastgestelde vertraging: u kunt nooit tijd winnen.	Spelers die eindspelen “op de seconde” willen vermijden
Eenvoudige vertraging	De klok wacht enkele seconden voordat ze begint af te tellen.	Variant die dicht bij Bronstein ligt
Byo-yomi	Zodra de hoofdtijd om is, moet elke zet binnen een vaste periode worden gedaan.	Go en Japanse partijen, training

Het increment, bedacht door Bobby Fischer, heeft de eindspelen ingrijpend veranderd: omdat er bij elke zet enkele seconden bij komen, hoeft u niet meer lukraak met de stukken te schuiven om het vallen van het vlaggetje te vermijden. De vertraging, verbonden met de naam van David Bronstein, streeft hetzelfde doel na met een iets andere logica: ze beschermt de gehaaste speler zonder hem toe te staan tijd op te sparen.

De speeltempo’s, in grote lijnen

Een speeltempo wordt vaak geschreven als “minuten + seconden increment”: 3+2 betekent 3 minuten per speler en 2 seconden erbij per zet. Grofweg onderscheidt men drie families:

• Blitz: enkele minuten per speler, tot een tiental. Spectaculair, nerveus, ideaal om plezier te hebben met vrienden.
• Rapid: in de orde van 15 tot 30 minuten per speler, vaak met increment. Een goed compromis om serieus te trainen in een redelijke tijd.
• De klassieke partij: een uur of meer per speler, vaak met increment of een tweede tijdsperiode. Dit is het tempo van “lange” toernooien.

De exacte grenzen tussen deze families worden vastgesteld door de reglementen van de federaties en kunnen veranderen: bereidt u zich voor op een wedstrijd, controleer dan altijd het door de organisator aangekondigde speeltempo.

De criteria voor een goede keuze

• De beschikbare modi: zonder increment als u alleen in de familie speelt, met bonus en vertraging als u in een club speelt of van plan bent te spelen.
• De voorinstellingen: een klok met geprogrammeerde speeltempo’s voorkomt dat u vóór elke partij alles met de hand moet instellen.
• De leesbaarheid: een groot scherm, of zelfs de weergave van tienden van seconden, helpt enorm bij spannende eindspelen.
• De knoppen: een kantelbediening of grote, duidelijke knoppen vindt u makkelijker zonder uw ogen van het bord te halen.
• De voeding: controleer het aantal batterijen en of ze worden meegeleverd.

Welke DGT-klok voor welke speler?

Om te beginnen: eenvoudig en direct

De DGT 1001 zwart biedt aftellen en oplopend tellen, zonder bonus of vertraging, met twee grote knoppen bovenaan. Ideaal om het spelen met klok in de familie te ontdekken. Wilt u al increment, dan voegt de DGT 1002 Bonus na elke zet extra tijd toe in een even compact formaat.

Om te groeien in de club

De DGT 1500 blauw beheert vertraging en bonus, laat toe de tijd van elke speler apart in te stellen en toont tienden van seconden. De DGT 2010, met zijn kenmerkende blauwe knoppen, biedt 22 voorgeprogrammeerde speeltempo’s, Fischer-bonus, Bronstein-vertraging en byo-yomi.

Voor leescomfort

De DGT 2500 onderscheidt zich door zijn grote scherm van 174 × 32 mm, zijn kantelbediening en zijn geavanceerde functies: bonus, vertraging, meerdere periodes en een timer per zet.

Veelgestelde vragen